Nicienie te są najczęściej spotykanymi pasożytami psów i kotów. Badania przeprowadzone na terenie Polski wykazały, że prewalencja (ekstensywność) zarażenia T. canis u szczeniąt do 3 miesiąca życia wynosi aż 60%, pomiędzy 3-12 miesiącem – 24,3%, natomiast u psów w wieku 1 roku i starszych tylko 5,4%. Dojrzałe postacie lokalizują się w jelicie cienkim zwierząt. Glista kocia może osiągać długość 6-10 cm, natomiast psia - 12-18 cm.

Szczenięta mogą zarażać się larwami glist już w życiu płodowym, a po przyjściu na świat larwami, które mogą znajdować się w mleku suki lub w inwazyjnych jajach w środowisku zewnętrznym. Kocięta rodzą się wolne od glist i po raz pierwszy mogą zarażać się z mlekiem kotki. Dorosłe psy i koty zarażają się wyłącznie inwazyjnymi larwami, które wykształcają się w jajach glist. Żywiciele rezerwuarowi, gryzonie i ptaki, mogą stanowić ważne źródło zarażenia w szczególności dla kotów. Dojrzała samica glisty jest w stanie złożyć od 20-50 tys. jaj dziennie, które z kałem są wydalane do środowiska. U psów okres prepatentny (od połknięcia larwy inwazyjnej do pojawienia się jaj w kale) wynosi 3 tygodnie (inwazja prenatalna), 4-5 tygodni (inwazja laktogenna i ze środowiska zewnętrznego). U kotów, w przypadku T. cati, siewstwo jaj rozpoczynało się w 8 tygodniu od chwili inwazji. W zależności od warunków atmosferycznych (w temp. 15-20oC) w ciągu 2-7 tygodni w wydalonych jajach wykształcają się larwy zdolne do zarażenia (inwazyjne). Oznacza to, że świeży kał pochodzący nawet od zarażonych glistami psów i kotów, nie stanowi zagrożenia dla innych zwierząt i ludzi. Sprzątając go właściciel zwierzęcia nie naraża się więc na inwazję, a jedynie usuwa jaja pasożytów, które z czasem mogą stać się bardzo niebezpieczne. Inwazyjne jaja glist są oporne na niekorzystne warunki środowiska zewnętrznego i mogą w nim przetrwać nawet do kilku lat. Mogą one znajdować się nie tylko tam, gdzie zostały wydalone wraz z kałem zarażonych zwierząt, lecz trafiać również do wody lub być przenoszone np. na obuwiu w odległe miejsca. Mechanicznymi przenosicielami jaj glist mogą być bezkręgowce (np. dżdżownice, mrówki, muchy). Badania gleby przeprowadzone w różnych miastach Polski wykazały, że w 8,0-61,9% próbek pobranych z podwórek, skwerów i trawników, a także w 5,4-31,6% próbek piasku z piaskownic znajdowano jaja Toxocara spp. Także w 8,0-35,5% próbkach gleby pochodzących z gospodarstw wiejskich obserwowano jaja glist. Lisy, u których notuje się 20% prewalencję inwazji Toxocara canis, mogą stanowić istotne źródło skażenia środowiska naturalnego jajami glist, tym bardziej, że w ostatnich kilkunastu latach zanotowano ponad trzykrotny wzrost populacji tych zwierząt w Polsce.

Objawy zarażenia u ludzi:

Człowiek może przypadkowo ulec zarażeniu inwazyjnymi jajami glist występujących u psów i kotów. Inwazja może przebiegać bezobjawowo, bądź w postaci uogólnionej (zespół larwy wędrującej trzewnej - VLM), ocznej (larwa wędrująca oczna – OLM) lub mózgowej. Niekiedy, przy braku jakichkolwiek objawów klinicznych, eozynofilia może być jedynym wskaźnikiem zarażenia. W Polsce blisko 30% przypadków stwierdzanej eozynofilii wykazuje dodatnie odczyny serologiczne z antygenem Toxocara.

Jak zaraża się człowiek?

Do zarażenia dochodzi przez zjedzenie jaj glist zawierających inwazyjne larwy. Jest to więc tzw. „choroba brudnych rąk”. Przeprowadzone badania wykazały, że u co czwartego psa w okrywie włosowej mogą znajdować się w pełni zaraźliwe jaja. Sprzyja temu lepkość jaj glisty psiej, a także zachowanie psów (tarzanie się). W związku z tym, że dzieci nie mają jeszcze utrwalonego nawyku mycia rąk, częściej niż dorośli padają ofiarą inwazji. Nie bez znaczenia jest też zjawisko geofagii (zjadanie ziemi, piasku, gliny), które obserwuje się u dzieci w wieku od 2 do 5 lat. Dorośli ludzie najczęściej zarażają się zjadając źle opłukane z ziemi warzywa bądź owoce, ale także nie myjąc rąk po wykonaniu prac ziemnych przed posiłkiem, czy przed paleniem papierosów. Człowiek wobec tego, zarazić się może glistą psią lub kocią gdziekolwiek i kiedykolwiek, nie będąc wcale właścicielem zwierzęcia.

Źródło:

1. Broszura firmy Bayer HealthCare Dział Weterynaryjny, pt. "Zoonozy".

Czy chcesz poznać inne informacje związane z ochroną przed kleszczami, pchłami,
komarami i robakami?
kliknij tu!